WWW.DISSERTATION.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Dissertations, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:     | 1 | 2 || 4 | 5 |

«EKOLOJİK TEMELE DAYALI SÜRDÜRÜLEBİLİR KENTSEL GELİŞME: MALATYA KENT ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME ÖZCAN, Ayşe∗ ...»

-- [ Page 3 ] --

Avrupa Kentsel Şartı, çevreyle doğrudan ilgili olarak şu kentsel haklara yer vermiştir: Kirletilmemiş ve sağlıklı bir çevre; gizlilik ve dokunulmazlığın   98 6 güvence altına alınmış olduğu, sağlıklı ve yeterli bir barınma (konut); beden ve ruh sağlığının korunmasına yardımcı bir çevre, kaliteli bir mimari ve fiziksel çevre, ekonomik gelişme, sürekli ve dengeli (sürdürülebilir) gelişme ve doğal zenginliklerin ve kaynakların etkin ve adaletli biçimde tüm kentdaşların yararı için kullanılması ve korunması (Keleş ve Hamamcı, 2005: 278).

Günümüzde ekolojik dengeleri bozulmuş/bozulmakta olan kentlerde ve büyük yerleşme merkezlerinde yaşayan insanlar, kentsel çevrenin çok önemli sorunlarıyla karşı karşıyadırlar. Bunlar; niteliği bozulmuş hava, su ve toprak, kabul edilebilir sınırı aşmış gürültü düzeyi (Ergin, 1982: 433) ve ekolojik yaklaşıma dayanmayan, ekolojik dengeleri gözardı eden kentsel planlama eylemleri gibi sorunlardır. Avrupa kent politikasını belirleyen önemli belgelerden biri olan Green Paper (CEC, 1990: 11-12), kentsel çevredeki sorunları üç başlık altında ele almaktadır: (1) Kentsel Kirlilik: Hava, su, gürültü, toprak, katı atık. (2) Yapılı Çevrenin Bozulması: Yollar, caddeler, binalar ve kentlerde yeniden oluşturulan alanlarda meydana gelen bozulmalar. (3) Kentteki yeşilliğin ve doğal yaşamın bozulması.

Ekolojik temele dayalı kentsel gelişme açısından Türkiye kentlerine baktığımızda, kentlerin çevresel duyarlılık açısından sorgulanması gerektiği gözlenmektedir. Türkiye’nin Ankara, İstanbul, İzmir başta olmak üzere pek çok kentinde, 5366 sayılı Yasa’ya dayanılarak uygulanan “kentsel dönüşüm projeleri”nin ekolojik temeli özellikle (TMMOB Şehir Plancıları Odası, Mimarlar Odası gibi) kamu meslek kuruluşlarınca tartışmalara konu olmaktadır.

Bu Yasa’ya dayanılarak yapılan rant odaklı ve parçacı düzenlemeler, bugün kentlerdeki çevre sorunlarına yeni çözümler üretebilmiş değildir. Üstelik uygulanan kentsel dönüşüm projeleri; kentlerdeki doğal, kültürel, çevresel değerleri yerleşime konu etmekte ve kentlerin “ekolojik planlamaya” dayalı biçimde değil, imar rantları baskısı altında biçimlenmesine neden olmaktadır.

Bazı kentler, bir anlamda çevre sorunlarının ortaya çıkmasına ve yaygınlaşmasına yol açan sağlıksız mekânlar hâline gelmiştir. Çevre duyarlı kentsel gelişme politikaları uygulanmadığı için, sürdürülebilirlik kavramının kentlere yönelik hedeflerine de –varolan politikalarla– ulaşılması zor görünmektedir.

3. Malatya’da Kentsel Gelişme ve Çevre Sorunları Hititlerin meyve bahçesi anlamında “Maldia” dedikleri Malatya’nın 6000 yıl önceki ilk kuruluş yeri, kente 7 km uzaklıktaki Aslantepe Höyüğü’dür.

Kültepe kaynaklarında “Melita” denen kent, İS 2. yüzyılda “Romalı”lar tarafından şimdiki Battalgazi’ye taşınmıştır (Cumhuriyet, 26.04.2007).

Malatya, Doğu Anadolu Bölgesi’nde, Beydağı’nın eteklerinde ve eğimli bir arazi üzerinde yer almaktadır. Bu eğim, Karakaya Baraj Gölü’ne kadar uzanmaktadır. Malatya, kuzeyde Erzincan ve Sivas, güneyde Adıyaman ve Diyarbakır, batıda Kahramanmaraş illeri ile komşudur. Yüzölçümü 12.313 km2 olan kentin toplam nüfusu 853.658’dir (Şentürk, Gülseren ve Karakuş, 2005: 9).

699   Ekonomik ve toplumsal yönden çok geniş bir etki alanı bulunan Malatya, Doğu Anadolu Bölgesi’nin en kalabalık illerinden birisidir. Karakaya Baraj Gölü’nün oluşması, 25 Mart 1975 tarihinde İnönü Üniversitesi’nin kurulması, İkinci Ordu’nun gelmesi ve GAP’ın etkileriyle nüfus artış yüzdesi 1980’li yıllarda artış göstermiştir. İl genelinde nüfus yoğunluğu 1985’te 54 kişi/km2 iken 1990 yılında 57 kişi/km2’ye yükselmiştir (İl Çevre Durum Raporu, 2004: 173).

1990 yılında ise, Malatya kent merkezinde yaşayan nüfus 270.412 iken, bu oran 2000 yılı nüfus sayımına göre 381. 081’e ulaşmıştır (DİE, 2002: 26). Malatya kentinde merkez ilçe ile birlikte 14 ilçe, 10 Bucak, 54 Belediye (biri merkez, 13’ü ilçe ve 40’ı kasaba belediyesi), 497 Köy, 825 Mezra-Oba ve 326 Mahalle bulunmaktadır (Malatya Valiliği, 2004: 38).

Malatya kenti özelinde kentsel gelişme olgusuna bakıldığında, öncelikle Malatya’nın gelişmekte olan bir kent olduğu, değişik nedenlerle çevre illerden ve ilçelerden göç alan bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Malatya, özellikle II. Dünya Savaşı’ndan sonraki yıllarda kırsaldan göç almaya başlamış ve bu anlamda Türkiye’nin kentleşme öyküsünün bir örneğini sergilemiştir. 1960’lı ve 1970’li yıllarda ise, Malatya’daki ekonomik ve toplumsal gelişim kentin çevre illerden ve çevre illerin kırsalından aldığı göçü hızlandırmıştır.

Malatya’da kent mekânı günümüzde, kentsel işlevlere göre hızla ayrışmakta ve motorlu araç gereksinimini arttıracak biçimde genişlemektedir. Kent, çevre yolunu da oluşturan ve doğu-batı yönünde uzanan çevre yolu ve buna paralel olarak kentin merkezinden geçen cadde üzerinde konumlanmıştır. Güneyinde Beydağları, kuzeyinde ise tarım alanları bulunmaktadır. Dolayısıyla genişlemesi de doğu-batı yönünde gerçekleşmiştir. Özellikle son on yıl içinde, kentin doğu ve batı uçlarında, orta ve üst gelir öbeklerine yönelik yeni konut alanları oluşturulmuştur (Şengül, 2007: 32-33). TOKİ öncülüğünde Beydağı Mahallesi’nde toplu konutlar yapılmıştır.





Beydağı bölgesinde 2008 yılı içerisinde “kentsel dönüşüm” adı altında çalışmaların yürütülmesi planlanmaktadır. Böylece 120 bin dönüm imarlı alan üzerine kurulu olan Malatya kentinde, “Kentsel Dönüşüm Projesi” adı altında Beydağı’nın imara açılmasıyla 60 bin dönümlük bir imar alanı daha oluşturulması amaçlanmaktadır (Malatya Belediyesi, 2007). Toplam 9 mahallede yürütülmesi öngörülen bu Projeyle ilgili kaygılar daha çok ekonomik ve çevresel kaynaklıdır. Bu Proje ile birlikte yenilenecek, onarılacak veya yıkılacak ağaçlıklı ve bahçeli evlerin yerine lüks konutlar yapılması ekolojik ilkeler açısından nasıl bir yatırım olarak değerlendirilebilir? Bağımsız (müstakil) konutlar yerini apartmanlaşmaya bırakırken “özel bahçeler” yerini ortak kullanılan yeşil alanlara bırakabilecek midir? Ayrıca bu bölgede yaşayanların “kentsel dönüşüm projesi” sonucunda toplumsal ve ekonomik olarak elde edecekleri yararlar ne olacaktır? Bu soruların yanıtı, kentsel dönüşüm projesinin tamamlanması sonrasında ve ayrı bir çalışmada verilebilir.

  00 7 Malatya yerleşme alanı, genelde bölgenin içinde su kaynakları ve yeşil alanlar bakımından yeterli olanaklara sahip bir kent (Belediyecilik ve Şehircilik…, 1990: 89) iken, bugün yeşil dokusunu “kentsel gelişme” çalışmaları çerçevesinde yavaş yavaş yitirmektedir. Malatya kent merkezinde ve çevresinde altyapıya, konuta, ulaşıma, sanayiye ilişkin yürütülen çalışmaların, ekolojik yaklaşımın temel ilkelerine uygun biçimde gerçekleştirilemediği gözlenmektedir. Bir zamanlar kent merkezindeki yeşil dokuyu temsil eden Soykan Parkı bunun en canlı örneklerinden birisini oluşturmaktadır. Bu Park, 1999 yılından itibaren düzenlemelere konu edilmiştir. 2005 yılında ise Yeni Cami Çevre Düzenleme Projesi kapsamında “tarihî Yeni Cami’nin onarımı” gerekçesiyle yeni bir kentsel mekân yaratılmıştır. Proje, çok sayıda ağacın kesildiği veya yeşil dokunun yok edildiği ve tarihî Yeşil Cami’nin görüntüsünün onarılıp kente kazandırıldığı bir proje görünümündedir.

Ekolojik yaklaşım gereğince bu parkın yeşil dokusuyla birlikte geliştirilmesi gerekmekte iken, bugün yalnızca tarihî Yeni Cami’yi çevreleyen betonlaşmış ve yer yer yapay yeşillendirmenin yapıldığı bir kentsel alanla karşı karşıya kalınmaktadır (Resim 1, bkz.: s.1050 ).

Malatya’nın ulaşım sorununu çözmek ve bazı caddelerinde trafik akışını yönlendirmek amacıyla yapılan altgeçit çalışmaları, yine kentin yeşil dokusunun azalmasıyla sonuçlanmıştır. Yapılan iki alt geçit nedeniyle, bugün kentin özellikle Millî Egemenlik (Emeksiz) Caddesi ile Sanayi Kavşağı’nda ciddi düzeyde bir trafik sıkışıklığı yaşanmakta ve bu bölgelerde yığılmalar olmaktadır. İnsanlar kentin doğu-güney doğrultusuna doğrudan geçebilmek için altgeçitleri daha sık kullanmaya başlamışlardır. TMMOB Malatya Mimarlar Odası İl Temsilcisi Yavuz (Yenigün, 17.08.2007), çözümü Avrupa ülkelerinde de yaygın biçimde kullanılan metrobüs projesinin Malatya’ya uyarlanmasında görmektedir.

Malatya Belediyesi, otomobil öncelikli ve kentsel rant ilişkilerini güçlendiren bir ulaşım politikası izlemektedir. Kent merkezinin yaya ve taşıt hareketlerinin en yoğun olduğu noktalardan birisi olan Emeksiz (Millî Egemenlik) Kavşağı’na altgeçit yapılarak araç trafiğinin hızlanması, araçların kent içine daha rahatça girmeleri ve dolaşmaları sağlanmıştır. Ayrıca bu altgeçidin sağına ve soluna kaldırımları daraltmak pahasına yapılan tek şerit araç trafiğine açılmış ve altgeçidin çevresindeki trafik ışıkları da kaldırılmıştır.

Bu durum yayaların kent içinde dolaşmaları açısından önemli sorunlar doğurmuştur (Şengül, 2007: 34) ve bu sorunlar giderek artmaktadır Malatya Belediyesi’nin yürüttüğü “kentsel yenileme ve gelişim” çalışmaları içinde Sümerpark adı altında gerçekleştirilen projenin ise ekolojik yaklaşım açısından olumlu ve ayırtedici özellikleri bulunmaktadır. Proje, başlangıçta kamuoyunda Sümerbank olarak bilinen ve 1936 yılında temelleri atılmış olan Malatya Sümerbank Pamuklu Sanayi İşletmesi alanına yönelik yürütülen bir 701   projenin kapsamı içinde olup, 2003 yılında Sümerbank’ın özelleştirilmesiyle Malatya Belediyesi tarafından bağımsız biçimde yürütülmüştür.

Malatya Belediye Meclisi, 10.06.2002 tarih ve 58 Sayılı Belediye Meclisi Kararı ile 144 bin m2lik fabrika alanı hakkında imar değişikliği kararı almış ve bu alanın yenilenmesini öngörmüştür. Sümerbank alanının yenilenmesindeki temel gerekçeler şunlardır: Çağdaş kentleşme ilkelerine göre Malatya kent mekânını yeniden düzenlemek, Malatya kent merkezinin değişik alanlarına dağılmış olan kamu binalarının (veya kent yönetimi binalarının) toplulaştırılmasını ve böylece kamu hizmetlerinde bütünlüğü ve hizmetlere halkın kolay erişimini sağlamak, toplumsal donatı alanları oluşturmak, kentte kişi başına düşen yeşil alan miktarını arttırmak. Bu gerekçeler doğrultusunda Malatya Belediyesi, “Sümerpark” adı altında 110 bin m2lik bir yeşil alan oluşturmuştur. Sümerpark Projesi, Malatya’da, son beş yıllık süre içerisinde, ekolojik yaklaşıma uygun biçimde yapılan bir kentsel yenileme örneği olarak değerlendirilebilir.

Malatya, ilçelerden ve diğer illerden göç alması nedeni ile nüfus yoğunluğu

gün geçtikçe artan bir kent görünümündedir (İl Çevre Durum Raporu, 2004:

46). Malatya kent merkezinin kent nüfusu artış hızı %o 34.3 (Binde)’tür (Malatya Valiliği, 2004: 93). Kentte hızlı nüfus artışı, “çevre”nin olumsuz yönde etkilenmesindeki ana sorunları beraberinde getirmektedir. İnsan ihtiyaçlarının karşılanmasında mal ve hizmet üretiminin yoğunlaşması sonucunda çevre içerisinde hava, su, toprak doğal dengesini etkileyerek bozmaktadır (İl Çevre Durum Raporu, 2006). Bu olumsuzlukların başında tarım alanlarının kaybolması, sanayi tesislerinin yerleşim yerine yakın olması, oluşan atıkların doğrudan doğaya verilmesi ve bunun sonucunda da insan sağlığının etkilenmesi sayılabilir. İl ve ilçe merkezlerinin yerleşimleri gittikçe tarım arazileri aleyhine gelişmekte, bunun sonucunda da yerleşim merkezlerinin etrafında yer alan tarım arazileri yok olmaktadır (İl Çevre Durum Raporu, 2004: 46, 86). Sıvı ve katı atık sorunu, hava, su, toprak ve gürültü kirliliği, trafik sorunlarının yarattığı çevresel sorunlar, yerleşim alanlarının çevresel etkileri Malatya kentinde hızlı ve plansız kentleşmeye bağlı olarak ortaya çıkan en önemli çevre sorunları olarak dikkat çekmektedir.

4. “Malatya Sürdürülebilir Kentsel Gelişme Stratejisi” için Öneriler Ekolojik ilişkilerin göz ardı edildiği kentlerden birisi olan Malatya’da, doğal alanların giderek azalması sonucunda iklim ve toprak koşulları değişmekte ve bunun yanısıra konut, sanayi ve taşıtlardan kaynaklanan zararlı maddelerle (toz, kükürt dioksit, azot oksitleri, klor asidi, hidrokarbonlar vb.) yapay bir yaşama ortamı oluşmaktadır. Başka bir ifadeyle yapay özellikler taşıyan tipik “Kent Ekosistemi” oluşmaktadır. Kirlenme olayları aynı zamanda hem yeşil alan oluşturulmasını hem de varolan yeşil alanların sağlıklı kalmasını engelleyici etkiler yapmaktadır (Türkiye Çevre Atlası, 2004: 400). Bu bakımdan Malatya   02 7 kentsel gelişme ve çevre politikalarının yeniden gözden geçirilmesi ve sorumlu birimlerce sorgulanması gerekmektedir.

Malatya kentinde sürdürülebilir kentsel gelişmenin uygulanabilirliği için geliştirilen öneriler şu başlıklar altında ele alınabilir: (1) Kent Planlaması, (2) Kentiçi Ulaşım Sorunlarının Çözülmesi, (3) Etkin Bir Katı Atık ve Çöp Yönetim Dizgesinin Oluşturulması, (4) Kentlileşme ve Çevre Koruma Konusunda Kent Halkının Eğitilmesi.

(1) Kent Planlaması: Tekeli’ye (1991: 8) göre planlama, kentin gelişimini ve değişimini etkileyen önemli süreçlerden birisidir. Bu durumda hazırlanacak kent planları toplumdaki değişik öbeklere (gruplara) sunum yapan yapı süreçlerini çok iyi tanımalı ve bu süreçlerin özelliklerine göre tasarlanmalıdır.

Bunun için planların, halkın katılımına ve denetimine açıklığı arttırılmalı (Tekeli, 1991, 8) ve ekolojik ilkelere dayanan bir planlama dizgesinin kurulması sağlanmalıdır. Ekolojik planlama, kent planlamasının bütünü içinde değerlendirilmelidir.



Pages:     | 1 | 2 || 4 | 5 |


Similar works:

«h sics Pre,_.i,,+ Series stro IASSN5-AST 92/42. Limits to Dark Matter in Globular Clusters Kim G' t Department ofPhy. QS19, University or Caliromia, Sao. Diego, CA 92093 Piet Hut I 'tute for Advanced Study, Princeton, NJ 08540 and. Douglas Heggie or U.themUica and 'ty of Edinburch tar' [)epartment Uni Kiag' Build, Edinburgh ERg 3JZ, Scotland S bmitt.ed to: AstropbJ8ical Jouraal THE Limits to Dark Matter in Globular Clusters Kim Griest Department of Physics 0319 University of California, San...»

«Optimasi Pemanfaatan Lahan Lebak Untuk Menyangga Produksi Tanaman Pangan: Karakteristik Biofisik Lahan Lebak∗) ∗ Riwandi∗∗) Abstrak Tujuan penelitian ini untuk memperoleh data dasar keadaan lingkungan, sifat-sifat tanah dan air, dan indeks kesuburan tanah di lahan lebak. Metode yang digunakan adalah survei dan analisis contoh tanah di laboratorium. Survei tanah meliputi pengukuran situasi detail lahan lebak dengan menggunakan Teodolit dan GPS, pengambilan contoh tanah dengan pengeboran....»

«http://www.greenfacts.org/ Copyright © GreenFacts page 1/10 Scientific Facts on Source document: IARC (2002) Tobacco Summary & Details: GreenFacts Active and Passive Smoking Level 2 Details on Tobacco 1. What are the current trends in active tobacco smoking? 1.1 How many people actively smoke tobacco? 1.2 In what forms is tobacco smoked? 1.3 What affects exposure to tobacco? 2. What kinds of cancer does tobacco cause in smokers? 2.1 Which cancers are caused by cigarette smoking? 2.2 Which...»

«[Stan walks out of his house] [Singing] Stan: There's a bunch of birds in the sky and some deers just went running by. Oh, the snow's pure and white on the earth rich and brown. Just another Sunday morning in my quiet mountain town. The sun is shining and the grass is green, under the three feet of snow, I mean. This is a day when it's hard to wear a frown. All the happy people stop to say hello. Man In Front Of Post Get out of my way!Office: Stan: Even though the temperature's low it's a...»

«Behind-the-Ear hearing aids User Guide Contents 1. Welcome 5 2. Important safety information: Please read before operating your hearing aid for the first time 6 Hazard warnings 6 Information on product safety 8 3. Hearing aid description 10 4. Step-by-step instructions for using the hearing aid 17 Step 1. Getting to know your hearing aid 17 Step 2. Battery preparation 20 Step 3. Inserting the battery 20 Step 4. Turning on the hearing aid 21 Step 5. Inserting the hearing aid 22 Step 6. Adjusting...»

«Karen Kinnaman Professor Faery Essay #4 Final Version Murderous Marriage I never really knew her. Nor will I ever get the chance to now. I have pictures to remember her by. They always adorned our family room as I grew up. Cindi’s luscious golden curls cradled her smile, emitting a radiance that lit up the shelf on which the picture sat. Even though I only saw her once every couple of years, I still looked up to her: to her beauty, her humor, her kindness. Although I have three younger...»

«Contiki Holidays USA & Canada 2013 2015 America, Canada, Mexico & Hawaii 2013/15 ONE LIFE ONE SHOT SO MAKE IT COUNT THE ORIGINAL SINCE '62 Welcome to Contiki. You’re about to head out on the adventure of a lifetime & experience the way we travel. We can’t wait to show you our Backstage Pass to the USA & Canada. Here at Contiki, we’re a bunch of passionate travellers like you, so we know all the top tips that you need to know before & during your trip. We’ve put together this handy (&...»

«BAREBOW!  An Archer’s Fair-Chase Taking of North America’s Big-Game 29 PREFACE THE FOOD CHAIN Predator... Prey. Hunter... Hunted. Man... Animal. Animal... Man. “Survival of the Fittest!” Nature. “Mother” Nature? What IS the reality of the natural world?... stripped down to its barest essentials? And just where does homo sapiens a mammal himself fit within the larger animal world? * * * IN DEFENSE OF HUNTING AND THAT AGE-OLD IMPULSE 21st-century Man is inclined to...»

«The Breach and the Observance Theatre retranslation as a strategy of artistic differentiation, with special reference to retranslations of Shakespeare’s Hamlet (1777-2001) Schenden en volgen Theaterhervertaling als een strategie van artistieke onderscheiding, met speciale aandacht voor hervertalingen van Shakespeares Hamlet (1777-2001) met een samenvatting in het Nederlands The Breach and the Observance Theatre retranslation as a strategy of artistic differentiation, with special reference to...»

«UNLV Theses/Dissertations/Professional Papers/Capstones 12-2013 Business Plan for a Korean Fine-dining restaurant in Las Vegas Jihoon Kim University of Nevada, Las Vegas Follow this and additional works at: http://digitalscholarship.unlv.edu/thesesdissertations Part of the Food and Beverage Management Commons Repository Citation Kim, Jihoon, Business Plan for a Korean Fine-dining restaurant in Las Vegas (2013). UNLV Theses/Dissertations/Professional Papers/ Capstones. Paper 2044. This...»

«Assessing Learning in Australian Universities Ideas, strategies and resources for quality in student assessment www.cshe.unimelb.edu.au/assessinglearning Assessing students unfamiliar with assessment practices in Australian higher education Helping students understand assessment expectations Australian higher education has assessment practices that are quite different from assessment practices in some other international settings. The following suggestions will particularly benefit...»

«Giangreco, M.F. (2004). The stairs didn't go anywhere!: A self-advocate's reflections on specialized services and their impact on people with disabilities. In M. Nind, J. Rix, K. Sheehy, & K. Simmons, K. (Eds.) (pp. 32-42). Inclusive education: Diverse perspectives. London: David Fulton Publishers in association with The Open University. CHAPTER 4 The stairs didn’t go anywhere!: A SelfAdvocate’s Reflections on Specialized Services and their Impact on People with Disabilities Michael F....»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.dissertation.xlibx.info - Dissertations, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.