WWW.DISSERTATION.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Dissertations, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:     | 1 |   ...   | 15 | 16 || 18 | 19 |   ...   | 24 |

«Tarnobrzeg Szkice z dziejów miasta i jego obywateli Adam F. BARAN Wydawnictwo „Attyla” TARNOBRZEG 2012 Tarnobrzeg Szkice z dziejów miasta i ...»

-- [ Page 17 ] --

Na ochotnika lub w regularnych jednostkach WP znaleźli się m.in. Ignacy Płonka, Tadeusz Dąbrowski, Hieronim Dekutowski, Franciszek Szwed. Jedni powrócili do domu uciekając przed sowiecką nawałnicą, po 17 września 1939 r. Inni przedarli się na Węgry, inni walczyli do kooca. Początkiem października szczęśliwie wrócili do Tarnobrzega: Zdzisław Gaj, 154 | Adam F. Baran Zdzisław Oko, Zygmunt Szpilka, Zygmunt Hyjek, Ryszard Kazak, Tadeusz i Eugeniusz Dąbrowscy. Z wojennej tułaczki nie powrócili, pozostając na Węgrzech: Ignacy Płonka, Hieronim Dekutowski, Zenon Skurnóg i inni.

Tymczasem 27 września 1939 r. w Warszawie powołano do życia konspiracyjną organizację harcerzy pod kryptonimem „Szare Szeregi”. Z racji dużych odległości od harcerskich „centrów” organizacyjnych, Tarnobrzeg do pewnego czasu był skazany tylko na własne siły, mimo że Zdzisław de Ville podjął próby kontaktu z Krakowem. Początkowo powołano tajne piątki harcerskie, które stanowiły trzon drużyny harcerzy, działającej do połowy 1940 r. W „piątkach” tych znaleźli się m.in.: Tadeusz Mucha, Czesław Garboś, Artur Űbel, Eugeniusz Dąbrowski, Zdzisław de Ville, Kazimierz Dąbek, Stanisław Dobrowolski, Roman Drzewicki, Andrzej Skowrooski, Józef Jadach, Zbigniew Kostyra, Stanisław Kuraś, Julian Szmigiel, Tadeusz Kostyra, Zdzisław Gaj, Zygmunt Hyjek, Zygmunt Szpilka i Władysław Tomczyk.

W październiku harcerze przez swych starszych braci nawiązali kontakt z tajną organizacją założoną w Tarnobrzegu przez

prawnika, harcerza i porucznika Związku Strzeleckiego, Władysława Jasioskiego. W trzonie tej organizacji znaleźli się:

Stanisław Jasioski, Tadeusz Dąbrowski, Zdzisław de Ville, Czesław Garboś, Tadeusz Mucha, Artur Űbel, Kazimierz Buchelt, Władysław Hyjek, Ryszard Kazak, Zygmunt Walewski i Bronisław Wątróbski. Obok członków Związku Młodej Polski, „Wiciarzy” i PW, harcerze byli najliczniejsza grupą w tej organizacji. Początkowo wydawano opracowywane z nasłuchu „WiaTarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 155 domości Radiowe” oraz magazynowano powrześniową broo.

W momencie przekształcenia wydawnictwa w marcu 1940 r.

w cykliczną gazetę „Odwet”, organizacja pod tą samą nazwą, przyjęła wszelkie formy konspiracyjnej pracy.

W latach 1940–41 aresztowano m.in. Czesława Garbosia i Tadeusza Dąbrowskiego. Wielu harcerzy musiało się ukrywad, a za „Szefem Władkiem”, jak potocznie nazywano Władysława Jasioskiego, Gestapo wydrukowało listy goocze. Zaistniała sytuacja przyczyniła się do przemieszczenia działalności „Odwetu”, a wszyscy „spaleni” wiosną 1941 r. dali podstawy do utworzenia, pierwszego po „Hubalczykach”, zbrojnego oddziału partyzanckiego na tych terenach. Pierwszym dowódcą oddziału był W. Jasioski – „Jędruś”. Nadal kolportowano „Odwet”, ale nieodłącznym działaniem była akcja z bronią w ręku.

Jasioski nawiązał kontakt i współpracował z ZWZ-AK na szczeblu dowództwa krakowskiego. Natomiast jego oddział był bardzo długo niezależny organizacyjnie od jakiejkolwiek formacji zbrojnej. Z tego powodu dowództwo Obwodu AK Sandomierz wydało na „Jędrusia” zaocznie wyrok śmierci, gdyż według nich swym działaniem narażał wielu ludzi.

Nie zmieniło to jednak jego postawy.

„Jędrusie” do śmierci swego dowódcy, w styczniu 1943 r., a także i później stanowili zgrany, jednolity i wzorowy oddział partyzancki, który na swym koncie miał wiele udanych i znaczących akcji. W terenie, na którym działał, „Jędrusiowa ReAdam F. Baran publika” nie była pustym słowem. W działaniach bojowych byli wzorem dla innych formacji.

Po tragicznej śmierci Władysława Jasioskiego (awansowanego pośmiertnie do stopnia podporucznika czasu wojny i odznaczonego Krzyżem Virtuti Militari V klasy) jego żołnierze weszli całkowicie do sandomierskiego obwodu AK z zaliczeniem całej wcześniejszej, żołnierskiej służby; nadal zachowując dużą autonomię. W tym okresie wielu harcerzy ukooczyło leśną podchorążówkę, a latem 1944 r. w czasie koncentracji sił Okręgu Kielecko-Radomskiego AK „Jędrusie” stali się 4 kompanią II batalionu 2 pp Legionów AK.

Podczas żołnierskiej służby aresztowano, zakatowano lub zastrzelono w bezpośredniej walce następujących „Jędrusiów” – harcerzy: Stanisława Jasioskiego, Władysława Jasioskiego, Zygmunta Szpilkę, Ryszarda Kazaka, Władysława Hyjka, Zdzisława de Ville i Stanisława Kurasia.

W formacjach zbrojnych Polskiego Paostwa Podziemnego znaleźli się także inni harcerze z Tarnobrzega. Jako żołnierze Obwodu AK Tarnobrzeg: Józef Kaput i Marian Turbak. W Obwodzie AK Sandomierz – Gustaw Dybiec, a w Inspektoracie Lublin–Puławy AK – Hieronim Dekutowski. Marginalny był udział harcerzy z takich formacjach jak BCh i AL.

Mimo, że nie zachowały się nazwiska uczestników tarnobrzeskiej „szaroszeregowej” konspiracji, to widnieją oni ewidencyjnie jako „cyfry” w sprawozdaniach Chorągwi Krakowskiej „Ul / Smok”. Na dzieo 1 sierpnia 1943 r. było ich w mieście Tarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 157 6 osób. A od czerwca 1944 r. cały Podokręgu II, obejmujący także nasze miasto, według meldunków Wincentego Muchy „Komara”, liczył 627 członków.





Lata 1944–49 nie otworzyły wymarzonej epoki szczęśliwego ładu i dostatku. Zapanowała otwarta wojna domowa, z góry skazana na niepowodzenie. Wojskowo-ubecki reżim nowego okupanta uwięził, zakatował lub zamęczył wielu najbardziej wytrwałych i żarliwych patriotów. Zakneblował tych, którzy otrzymali pracę i ziemię.

Mimo to w Tarnobrzegu pojawiły się zalążki harcerskiej pracy w duchu służby „Bogu i Polsce”. Pracę nowego hufca harcerzy prowadził do połowy 1946 r., działający w WiN-ie Eugeniusz Dąbrowski, a po jego aresztowaniu Gerwazy Stypa, także z akowską przeszłością.

12 maja 1946 r. kielecki Urząd Bezpieczeostwa aresztował E. Dąbrowskiego oraz ściśle z nim współpracujących członków komendy hufca: Jana Ordyka, Zdzisława Wiącka, Witolda Jazienieckiego i Kazimierza Lesia. Wszystkim zarzucono wrogą działalnośd przeciw Polsce Ludowej. Po okrutnym śledztwie objęła ich amnestia 1947 r. Mimo to podjęli dalsze ukrywanie się na ziemiach zachodnich.

Następnie pracę hufca harcerzy przejął podharcmistrz Gerwazy Stypa, harcerz śląski, członek PZZ, obrooca Katowic w 1939 r., inwalida wojenny, kurier, pracownik wywiadu, ppor. AK.

W swojej dalszej pracy współpracował z grupą harcerzy tworzących w latach 1945–49 nielegalną organizację niepodległoAdam F. Baran ściową pod nazwą „Młodzieżowy Ruch Oporu”. W jej składzie znaleźli się: Kazimierz Warchoł-Wilewski, Edward Busz, Tadeusz Cieśla, Marian Dziewic, Ludwik Bogacz, Jerzy Domaoski, Zdzisław Bogoo, Hieronim Szelęgiewicz, Stanisław Chowaoski i inni. Na miarę młodzieoczych sił organizacja podjęła działania przeciw nowym okupantom. Niestety, po denuncjacji jednego ze współtowarzyszy szefowie grupy znaleźli się w listopadzie 1949 r. w rzeszowskim UBP. W wyniku pokazowego procesu wszystkich skazano na kary więzienia od jednego do czternastu lat więzienia. Wielu z nich ujrzało wolnośd dopiero po 1956 r.

Rok 1950 zamyka kartę formacji konspiracyjnych i zbrojnych tarnobrzeskich harcerzy, otwiera natomiast okres reżimu stalinowsko-bierutowskiego, podczas którego wielu z nich ucierpiało za swe przekonania.

* Z całą pewnością przedstawiona próba syntezy jest niepełna.

Brak świadków, dokumentów i relacji nie pozwoliły na przedstawienie wszystkiego. Mam jednak nadzieję, że zaprezentowany tu temat zachęci do wspomnieo, dopisków i poprawek.

Źródła: Kronika I Drużyny harcerzy im. gen. H. Dąbrowskiego w Tarnobrzegu (1936–42), w zbiorach Archiwum Wojewódzkiego w Sandomierzu; E. Dąbrowski – list do autora z 24 stycznia 1990 r.; „Na tropie” (Londyn) 1986, nr 7–8 (ZHP na Obczyźnie), w zbiorach AFB; W. Borzobohaty, Okręg Radomsko-Kielecki „Jodła”, Warszawa 1984; S. Broniewski, Całym życiem, Warszawa 1982; E. Dąbrowski, Bez broni, Warszawa 1969; tenże, Szlakiem Jędrusiów, Warszawa 1966; J. Jabrzemski, Szare Szeregi – Harcerze 1939–45, t. I– III, Warszawa 1985; J. Krężel, Władysław Jasioski „Jędruś”, Tarnobrzeg– Tarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 159 Mielec 1989; J. Łopuski, Losy AK na Rzeszowszczyźnie, Warszawa 1990; J.

Ślaski, Polska walcząca, Warszawa 1990; J. Tucholski, Cichociemni, Warszawa 1988; M. Wiśniewska, Harcerz – żołnierz – obywatel, Warszawa 1987; Z.

Zonik, Alert trwał 5 lat, Warszawa 1989; K. Warchoł-Wilewski, Młodzieżowy Ruch Oporu, „Harcerz Tarnobrzeski” (Kwartalnik Tarnobrzeskiej Chorągwi ZHP) 1990, nr 1; E. Dąbrowski, „Czuwaj – Bądź Gotów”, mps, Wrocław 1988, w zbiorach AFB; G. Stypa, Górny Śląsk w okresie międzywojennym, mps, w zbiorach AFB.

160 | Adam F. Baran POWSTANIE NSZZ „SOLIDARNOŚD” W KIZPS „SIARKOPOL” W TARNOBRZEGU (wrzesieo-grudzieo 1980) Deprecjonowanie roli – nazwijmy to – „drugiej linii” robotniczych protestów w walce o utrzymanie i realizację zdobyczy Sierpnia ’80 jest powszechne1. Taki błąd w ocenie popełniło już w 1980 roku Biuro Polityczne KC PZPR, „angażując się” na poważnie tylko tam, gdzie było realne zagrożenie i widmo radykalnych postulatów opartych o działaczy dotychczasowej opozycji w PRL. Oceniano, że porozumienia płacowe załatwią sprawę, „Solidarnośd” będzie związkiem Wybrzeża, a zamierzona wielośd postulowanych wolnych związków zawodowych, podzielonych na branże, nie zdoła się scalid w jeden ogólnopolski ruch społeczny. Okazało się jednak, że parcie społeczne było większe niż kalkulowali polityczni i resortowi analitycy. Okazało się też, że nawet tam, gdzie opozycja nie miała swoich stałych przyczółków, a rządzący uznawali te miejsca za swoje niezagrożone enklawy, świadomośd walki z niesprawiedliwością systemu była duża. Dla Tarnobrzega i jego napływowej społeczności chłopsko-robotniczej, skupionej wokół przemysłu siarkowego, dopiero wydarzenia na Wybrzeżu stały się przyspieszonym kursem społecznej edukacji i politycznej świadomości. I pomimo relatywnie mniejszych zasług środowisko to ma swój wkład w dramaturgię ówczesnych wydarzeo. Spróbujmy mu się przyjrzed z perspektywy 1 Zob. Tajne dokumenty Biura Politycznego. PZPR a „Solidarnośd” 1980–1981, opr. Z. Włodek, Londyn 1992. Por. H. Dominiczak, Organy bezpieczeostwa PRL 1944–1990, Warszawa 1997.

Tarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 161 historii kształtowania struktur – od Komitetów Strajkowych poprzez Komitety Robotnicze i Komitet Założycielski NSZZ „Solidarnośd” w kombinacie Kopalnie i Zakłady Przetwórstwa Siarki „Siarkopol”.

* Kilka dni po podpisaniu Porozumieo Sierpniowych w Gdaosku i w tym samym dniu, kiedy strona rządowa podpisała porozumienia z Prezydium MKS w kopalni „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu (reprezentującym strajkujące kopalnie i inne przedsiębiorstwa przemysłu węglowego), do akcji strajkowej dołączyli robotnicy tarnobrzeskiego „Siarkopolu”. 3 września 1980 roku zastrajkowały Kopalnie „Machów” i „Piaseczno”.

Dzieo później do strajkujących dołączyła Kopalnia „Jeziórko”.

Akcja strajkowa w „Siarkopolu” trwała do 11 września 1980 roku, chod „Jeziórko” podpisało porozumienie kilka dni wcześniej2.

Według relacji Jana Tatko, jednego ze współorganizatorów strajku w Kopalni „Machów”, strajk rozpoczął się w Zakładzie 2 „Solidarnośd” Ziemia Sandomierska. Szesnaście pierwszych miesięcy, opr. S. Chudy, „Tygodnik Nadwiślaoski” (Tarnobrzeg) 1990, nr 35, s. 3. Por. Jotem, Narodziny, „Siarka” (Tarnobrzeg) 1990, nr 36, s. 1 i 3; D. Kozioł, Wczoraj i dziś…, *15 lat NSZZ „Solidarnośd”+, „Siarka” (Tarnobrzeg) 1995, nr 39, s. 1; A.F. Baran, Z dziejów tarnobrzeskiej „Solidarności”, „Tarnobrzeskie Zeszyty Historyczne” 1996, nr 12, s. 15.

162 | Adam F. Baran Mechanicznym3. Główne postulaty miały charakter płacowy, ale strajkujący poparli wprowadzenie w życie postulatów MKS Wybrzeża i żądali „rozciągnięcia ich na cały kraj”. Jawnie powołano Komitet Strajkowy (Piotr Drozdowski, Jerzy Myślioski, Kazimierz Mortka, Waldemar Jaworski, Lech Stefaoski i (?) Zomer), a Tatko został jego przewodniczącym. Komitet przejął od zawiadowcy nadzór nad kopalnią, powołał straż do ochrony strajku i kopalni oraz rozpoczął pertraktacje z dyrekcją i przedstawicielami rządu. Członkowie Komitetu przez wszystkie dni nie opuścili kopalni, a tylko strajkujący zmieniali się co dwa dni, a później co zmianę. Po pierwszych nieudanych negocjacjach do strajkujących przyjechał m.in. wiceminister Jan Sidorowicz i po blisko pięciu dniach strona rządowa i dyrekcja KiZPS przyjęła większośd postulatów strajkujących. Jak

wspomina J. Tatko:

„Nie mieliśmy żadnych doradców, wszystko organizowaliśmy sami, co nie zawsze skutkowało najlepszym rozwiązaniem.

Pomoc zaoferował Pax4, zaufanie do tych ludzi było jednak 3 (M. Mycek), Czy będą następcy?, Z … przewodniczącym KZ „Solidarnośd” w Zakładzie Mechanicznym rozmawiała G. Szafioska, „Siarka” (Tarnobrzeg) 1992, nr 35, s. 2. Por. M. Pszeniczna, (Komisja NSZZ „Solidarnośd” w Zakładzie Zaplecza Technicznego), „Siarka” (Tarnobrzeg) 1998, nr 19, s. 5.



Pages:     | 1 |   ...   | 15 | 16 || 18 | 19 |   ...   | 24 |


Similar works:

«Our Mooring Family The following information about our Mooring family is a work in progress. Any updates and or corrections are welcomed. Please contact Glenda Mooring Fanguy at gjmooring@yahoo.com Last update 05-22-12 MOORING / WEBBER I I MOORING/TREXLER WEBBER/MCCLENDON MOORING LINE Brutus Darwin Mooring + Lilla Jane Webber 1887-1971 1893-1972 James Franklin Mooring + Sarah “Sallie” Australia Trexler 1849-1905 1868-1940 John Ellis Mooring + (2) Nancy Diffee 1815-1886 1823-1865 Benjamin...»

«500 Oracle Parkway Redwood City, California 94065 September 21, 2012 To our Stockholders: You are cordially invited to attend the 2012 Annual Meeting of Stockholders of Oracle Corporation. Our Annual Meeting will be held on Wednesday, November 7, 2012, at 10:00 a.m., in the Oracle Conference Center, located at 350 Oracle Parkway, Redwood City, California. We describe in detail the actions we expect to take at the Annual Meeting in the attached Notice of 2012 Annual Meeting of Stockholders and...»

«His Throne Was on Water First Edition 1417 AH/1997 AC His Throne Was on Water Dr. Adel M. A. Abbas amana publications Beltsville, Maryland USA © copyrights 1417 AH/l997 AC by Dr. Adel M. A. Abbas published by: amana publications 10710 Tucker Street, Suite B Beltsville, Maryland 20705-2223 USA Tel: (301) 595-5777 ­ Fax: (301) 595-5888 E-mail: igfx@aol.com Library of Congress Cata1oging-in-Publication Data Abbas, Adel M. A. (Mohammed Ali), 1931 (1350)­ His throne was on water / Ade1 M. A....»

«ANNUAL REPORT OF THE SOUTH AUSTRALIAN MUSEUM BOARD 2014–2015 September 2015 South Australian Museum North Terrace Adelaide, South Australia 5000 ABN 39 808 959 302 www.samuseum.sa.gov.au Director Telephone +61 (08) 8207 7395 For copies of this document please contact: Website: www.samuseum.gov.au Telephone: +61 (08) 8207 7395 Facsimile: +61 (08) 8207 7643 ISSN 0814-2262 TABLE OF CONTENTS 1 SUMMARY Chair’s report 1.1 2 ROLE, LEGISLATION, STRUCTURE 2.1 Role 2.2 Legislation 2.3 Structure...»

«Speedometer log sensor electromagnetic Product reference : 90-60-002 USER GUIDE and INSTALLATION GUIDE nke – Sailing competition Z.I. Kerandré – Rue Gutenberg – 56700 HENNEBONTFRANCE http://www.nke.fr – After sale service n° 0 892 680 656. TABLE OF CONTENTS 1 USING 1.1 PRESENTATION 1.2 LIST OF CHANNELS DISPLAYED 1.3 ALARMS SETTING 1.4 FILTERING OF THE CHANNELS 1.5 CHOICE OF THE UNIT 1.6 ZERO SETTING OF THE DAILY LOG AND TOTAL LOG 1.7 TECHNICAL SPECIFICATIONS 2 SENSOR CALIBRATION 2.1...»

«ETSI TS 103 127 V1.1.1 (2013-05) Technical Specification Digital Video Broadcasting (DVB); Content Scrambling Algorithms for DVB-IPTV Services using MPEG2 Transport Streams 2 ETSI TS 103 127 V1.1.1 (2013-05) Reference DTS/JTC-DVB-322 Keywords DVB ETSI 650 Route des Lucioles F-06921 Sophia Antipolis Cedex FRANCE Tel.: +33 4 92 94 42 00 Fax: +33 4 93 65 47 16 Siret N° 348 623 562 00017 NAF 742 C Association à but non lucratif enregistrée à la Sous-Préfecture de Grasse (06) N° 7803/88...»

«UNIVERSIDADE FEDERAL DO RIO GRANDE DO SUL INSTITUTO DE INFORMÁTICA PROGRAMA DE PÓS-GRADUAÇÃO EM MICROELETRÔNICA CAROLINE MARTINS CONCATTO Coping with Permanent Faults in NoCs by using Adaptive Strategies based on Router Design-level and Routing Algorithm-level Dissertação apresentada como requisito parcial para a obtenção do grau de Mestre em Microeletrônica Prof. Drª. Fernanda G. de L. Kastensmidt Orientadora Porto Alegre, Novembro de 2009. Livros Grátis...»

«MALMESBURY SCHOOL A high performing academy TJG/REM May 2015 Headteacher’s Newsletter to Parents – No. 1 Summer Term Dear Parents/Guardians External public examinations are now underway and staff are working hard supporting students in their preparation and revision. As always our students have been very impressive in the way they have prepared for and undertaken their exams. We wish them all the very best with their results. st Year 12 are on study leave, The Year 11s left on 21 May with a...»

«January 2010 edition PROJECTILE POINT TYPES Neverending DRAFT Bibliography INTRODUCTION: This bibliography began with an internet message from Hugh Jarvis to the Arch-L list in the summer of 1994 with about a dozen references, and I became compulsive. These references include some from the grey market. (i.e. tend to have prices listed but also can be good for type coverage). The collectors books with prices are also valuable aids for the archaeologist prosecuting an ARPA case in establishing...»

«MINISTÉRIO PÚBLICO FEDERAL PROCURADORIA DA REPÚBLICA NO ESTADO DE SERGIPE EXCELENTÍSSIMO SENHOR JUIZ FEDERAL DA VARA DA SEÇÃO JUDICIÁRIA DO ESTADO DE SERGIPE. O MINISTÉRIO PÚBLICO FEDERAL, através do Procurador da República que esta subscreve, vem, ante Vossa Excelência, com fulcro no art. 129, III, da Constituição Federal, bem como no art. 1º, I, da Lei nº 7.347/85, além dos dispositivos pertinentes na Lei Complementar nº 75/93, em defesa do meio ambiente, propor a presente...»

«AD-A27 4 445 Claire Lee Chennault: Theorist and Campaign Planner A Monograph by Major John M. Kelley Aviation DTIC ELECTE SS JAN 0 4 1994 f• EST CLAVI$VICTO• 93-31509 School of Advanced Military Studies United States Army Command and General Staff College Fort Leavenworth, Kansas Term AY 92-93 2Second THIS MONOGRAPH CONTAINS COPYRIGHT MATERIAL Approved for Public Release; Distribution is Unlimited OM8No. O00ol-e, 1RijRT DOCUMENTATION PAGE e.ehave ot 11s 401th Ol8( 6= l 1U In|O lt n...»

«Too little, too late Provision of school textbooks for blind and partially sighted pupils Research report Sue Keil, Delyth Parris, Rory Cobb, Angela Edwards and Richard McAllister Too little, too late Too little, too late Provision of school textbooks for blind and partially sighted pupils Research report By Sue Keil, Delyth Parris, Rory Cobb, Angela Edwards and Richard McAllister © RNIB October 2006 Too little, too late Contents Executive summary 6 1. Introduction 14 14 1.1 Number of blind...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.dissertation.xlibx.info - Dissertations, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.