WWW.DISSERTATION.XLIBX.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Dissertations, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:     | 1 |   ...   | 6 | 7 || 9 | 10 |   ...   | 24 |

«Tarnobrzeg Szkice z dziejów miasta i jego obywateli Adam F. BARAN Wydawnictwo „Attyla” TARNOBRZEG 2012 Tarnobrzeg Szkice z dziejów miasta i ...»

-- [ Page 8 ] --

Z opowieści wspomnianego wcześniej Tadeusza Farbisza wiadomo, że kiedy Rosjanie zajęli dom Przybylskich – zrobili tam kuchnię. W tym czasie znaczna częśd materiałów zgromadzonych przez Jana Słomkę (syna dzikowskiego wójta) – w tym książki – została spalona, co uniemożliwiło pracę na kontynuacją „Pamiętników…” i odtworzeniem szczegółowych losów m.in. „kamienicy Słomkowej” do roku 1929.

Losy wielu Polaków niejednokrotnie zaczynały się i kooczyły w rodzinnych domach, gdzie się przychodziło na świat, gdzie się kooczyło żywot. Nie bez kozery nadal dzwonią w uszach 74 | Adam F. Baran ideały męskości: posadzid drzewo, wybudowad dom i spłodzid potomka. Dom jest czymś, bez czego niejednokrotnie ludzkie życie traci swój sens. Jest miejscem rodzinnych korzeni i jeśli los wybierze nam czasem inną drogę – pamiętajmy chodby o najmniejszej rocznicy.

Tarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 75

BIBLIOTEKARZ Z DZIKOWA. DR MICHAŁ MARCZAK (1886–1945)

Jesienią 1995 r. z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Tarnobrzega, Jan Tarnowski, jeden z nielicznych już potomków sławnego rodu, odsłonił przed pomieszczeniem biblioteki szkolnej Zespołu Szkół Rolniczych w Tarnobrzegu pamiątkową tablicę z białego marmuru z napisem: „Dr. Michałowi Marczakowi (1886–1945), wspaniałemu wychowawcy młodzieży i wieloletniemu bohaterskiemu kustoszowi zbiorów dzikowskich, mieszkaocy miasta Tarnobrzega, w 50. rocznicę śmierci.

18 listopada 1995”. Rok temu minęła 50. rocznica tragicznej śmierci dra Michała Marczaka, we wrześniu *1996 r.+ minie 100 lat od urodzin tej szlachetnej i godnej upamiętnienia postaci. Zainteresowania, pasja i gorliwa pracowitośd dra M. Marczaka wykazywana w badaniach historycznoetnograficzno-geograficznych, pozostawiły niezatarty do dziś ślad w pamięci mieszkaoców Podhala, Polesia, a w szczególności Ziemi Tarnobrzeskiej.

Michał Marczak urodził się 20 września 1886 r. w Grywałdzie koło Krościenka, pow. Nowy Targ, w katolickiej rodzinie Wojciecha i Katarzyny z Kowalczyków. Szkołę powszechną ukooczył w Grywałdzie. Za sprawą zapobiegliwej matki podjął w 1900 r. naukę w I Paostwowym Gimnazjum w Nowym Sączu. Już jako uczeo gimnazjalny, w uznaniu za prowadzoną działalnośd oświatową i regionalną wśród górali pienioskich, został kierownikiem biblioteki Towarzystwa Oświaty Ludowej w Grywałdzie. Czynnie przyczynił się także do przywrócenia 76 | Adam F. Baran siedziby parafii, opracowując memoriał adresowany do biskupa tarnowskiego Leona Wałęgi, przypominający dawne tradycje parafialne rodzinnej wsi, w której do dziś zachował się zabytkowy XV-wieczny kościółek.

Egzamin maturalny zdał 25 maja 1908 r. i wkrótce zapisał się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellooskiego w Krakowie, gdzie studiował historię i geografię. Pozbawiony utrzymania, podczas pierwszego roku studiów pracował zarobkowo w Żarkach koło Częstochowy (gubernia kielecka), gdzie zachęcił miejscową inteligencję do założenia Kółka Krajoznawczego, sam zaś prowadził tajny kurs dla 14 analfabetów. Do Krakowa dojeżdżał tylko na zaliczenia i egzaminy.

Po półtorarocznym pobycie w Żarkach wrócił w 1910 r.

na stałe do Krakowa. Na uczelni bierze m.in. żywy udział w pracy Wydziału Czytelni Akademickiej i Wydziału Bratniej Pomocy. Po wzorowym opracowaniu księgozbioru uczelnianej czytelni, obejmuje posadę zarobkową w Bibliotece XX. Czartoryskich (1910–1913), a następnie pracuje krótko w Bibliotece PAU. W 1909 r. ogłasza swój pierwszy artykuł w „Gazecie Powszechnej” pt. „Gadki ludu grywałdzkiego”.

Studia kooczy absolutorium uzyskanym rok przed wybuchem I wojny światowej. Wkrótce (czerwiec 1913 r.) zatrudnia się jako archiwista – bibliotekarz zbiorów hrabiego Jana Zdzisława Tarnowskiego w Dzikowie (obecnie Tarnobrzeg).

Szybko zasłynął w Dzikowie. „W czasie pobytu Moskali (od 5 listopad 1914 r. do 22 czerwca 1915 r. – przyp. autora), gdy szkoły nie były czynne, urządzona była w zamku szkółka Tarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 77 dla dzieci z Dzikowa i Tarnobrzega. Liczba dzieci uczęszczających do szkółki dochodziła do 200. (…) Szkółkę tę prowadził głównie bibliotekarz zamkowy, Michał Marczak, który niestrudzenie oddany był pracy dla dobra dotkniętej biedą ludności” – napisał w Pamiętnika włościanina Jan Słomka, wójt Dzikowa. Dodatkowo, w latach 1916–1917, Marczak prowadził także kurs dla analfabetów w Dzikowie, który był kontynuacją przerwanej na rok działalności oświatowej.

W Krakowie, w dniu 19 października 1918 r., Michał Marczak zawarł związek małżeoski z Marią Oleś, którą poznał w Dzikowie dwa lata wcześniej, jako nauczycielkę córek hr. Tarnowskich. Rok później przyszła na świat córka Halina (ur. 1 września 1919 r. w Dzikowie), a po trzech latach syn Stanisław Kazimierz (ur. 26 grudnia 1921 r. w Dzikowie).

W 1922 r., po zakooczeniu wojny polsko-bolszewickiej, Marczak piastował funkcję sekretarza Powiatowego Komitetu Pomocy Jeocom.

W latach 1925–1927 pracował dodatkowo na posadzie nauczyciela kontraktowego w paostwowym Gimnazjum w Tarnobrzegu. Z jego inicjatywy powstał w szkole gabinet numizmatyczny, zbiór muzealny oraz kółko krajoznawcze. Zbiory były zinwentaryzowane i liczyły pond 500 eksponatów.





1 lutego 1927 r. Marczak zostaje mianowany nauczycielem tymczasowym z uposażeniem 281,96 zł. Uczył historii.

W okresie pracy w szkole na łamach rocznych sprawozdao dyrekcji tarnobrzeskiego gimnazjum opublikował swoje dwa 78 | Adam F. Baran opracowania: Obecny powiat tarnobrzeski w świetle metryk parafialnych z XVII i XVIII wieku (1928 r.) i Pozostałości dawnej kultury ludowej na tle dzisiejszym w powiecie tarnobrzeskim (wg materiałów zebranych przez młodzież gimnazjalną) (1929 r.). Pracę na stanowisku nauczyciela w tarnobrzeskim gimnazjum zakooczył w 1929 r.

„Do najbardziej szanowanych i lubianych profesorów w tym czasie (lata 20-te – przyp. autora) zaliczaliśmy Marię i Michała Marczaków (…) Byli to ludzie dużej wiedzy, posiadali dar i umiejętności właściwego jej przekazywania swoim wychowankom, potrafili oddziaływad wychowawczo. (…) Brałem również bardzo czynny udział w pracach Kółka Krajoznawczego, którego przewodniczącym byłem przez okres 3 lat. Opiekunem koła był prof. M. Marczak. On zainteresował nas numizmatyką. Kilkuletnie poszukiwania wśród znajomych i w naszych domach przyniosły w efekcie – pokaźny zbiór rzadkich monet. Mieliśmy urny wykopane w Mokrzyszowie, Żupawie i Radomyślu, liczne zdjęcia fotograficzne zabytków naszego regionu, rzeźby drewniane, banknoty zdawkowe tarnobrzeskiego magistratu z okresu Republiki Tarnobrzeskiej i pamiątki dawnego rękodzieła” – wspominał po latach Wiktor Mikoś, absolwent tarnobrzeskiego gimnazjum z 1928 roku.

W 1926 r. Marczak zajmował się skatalogowaniem i zabezpieczeniem biblioteki parafialnej w Miechocinie (książki pochodziły ze zlikwidowanego klasztoru cysterskiego w Koprzywnicy). W piśmie dziękczynnym do Marczaka tak pisał ks. biskup Józef Sebastian Pelczar, ordynariusz przemyski: „Przedłożył nam X proboszcz z Miechocina katalog tamtejszej biblioteki Tarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 79 kościelnej, opracowanej przez Wielmożnego Pana Profesora z dużym nakładem pracy i fachowej wiedzy, a bezinteresownie ofiarowany w dwu oprawionych w półskórek egzemplarzach, z których jeden ma pozostad w Miechocinie, drugi będzie przechowywany w naszym archiwum diecezjalnym. Rzadki to dziś objaw, by ktoś poświęcając własny czas i ryzykując zdrowie zechciał tyle trudu włożyd w pracę tego rodzaju z idealnych wyłącznie pobudek: miłości dla szacownych pomników naszej dawnej kultury i chęci ich zabezpieczenia dla przyszłych pokoleo. Gdy w tem wypadku chodzi o zbiory biblioteczne, będące własnością kościoła i świadkiem kulturalnych prac duszpasterzy Miechocina, tem gorętsza należy się Wielmożnemu Panu wdzięcznośd za poniesione trudy. Wyrażamy przeto Wielmożnemu Panu Profesorowi Nasze uznanie i podziękę za tę znakomitą pracę i zachęcamy do dalszych podobnych wysiłków dla dobra nauki i chwały Kościoła, a na pożytek drogiej Ojczyźnie. Jako zadatek Bożych łask dajemy Wielmożnemu Panu Nasze Arcypasterskie Błogosławieostwo”.

W latach 1913–1930 M. Marczak zinwentaryzował i skatalogował księgozbiór dzikowski hr. Tarnowskich liczący ok. 30 tysięcy tomów. Nie bez przeciwności losu. W 1926 r. ukooczył pracę nad katalogiem alfabetycznym i rzeczowym. Niestety, w nocy z 21 na 22 grudnia 1927 r. spłonął zamek dzikowski, od 1522 r. własnośd rodu Tarnowskich. Akcją ratowania zbiorów pod nieobecnośd właścicieli kierował M. Marczak. Zdołano uratowad ok. 60 proc. starych druków i ok. 75 proc. nowych oraz wszystkie rękopisy. Kuratorium Okręgu Szkolnego we Lwowie, pismem z dn. 27 stycznia 1928 r. (Nr II – 649/29), 80 | Adam F. Baran wyraziło Michałowi Marczakowi „najwyższe uznanie i podziękowanie za ratowanie (…) kultury polskiej, podczas pożaru zamku w Dzikowie i za dany przez to dobry przykład”.

Przebieg wypadków w Dzikowie opisał Marczak w artykułach:

Tragedia Dzikowa („Czas”, nr 352/1927; „Głos Narodu”, nr 352/1927; „Słowo”, nr 297/1927), Zniszczenie dzikowskiego zamku („Czas”, nr 2/1928), Tragedia zamku dzikowskiego („Dziennik Poznaoski”, nr 3–5/1928), Jeszcze Polska nie zginęła. Bohaterstwo młodzieży szkolnej w czasie pożaru („Hejnał”, nr 1/1928 i nr 1/1929), Jeszcze Polska nie zginęła. Bohaterstwo młodzieży szkolnej w czasie pożaru („Młodzież Polskiego Czerwonego Krzyża”, nr 49/1928).

Najważniejsze regionalne opracowania Marczaka, poświęcone głównie powiatowi tarnobrzeskiemu, powstały w latach 1921–1929. Były to: Biblioteka Tarnowskich w Dzikowie („Czas”, nr 202–204/1921 i odbitka, Kraków 1921 r.), Genealogia Ślepowronów Rybczyoskich z Wielowsi (Tarnobrzeg, 1922 r.), Drukarnie i druki tarnobrzeskie 1900–1924 („Przewodnik Bibliograficzny”, nr 3–4/1925 i odbitka, Lwów 1925 r., uzupełnienia w Pamiętniku Świętokrzyskim, 1930), Hetman Jan Tarnowski (Tarnobrzeg, 1926 r.), Zabytek dawnego szkolnictwa parafialnego w Miechocinie („Głos Narodu”, nr 213– 215/1926 i odbitka, Kraków 1926 r.), Obecny powiat tarnobrzeski w świetle metryk parafialnych z XVII. i XVIII. wieku (Sprawozdanie Gimnazjum… i odbitka, Tarnobrzeg, 1928 r.) oraz Pozostałośd dawnej kultury ludowej na tle dzisiejszej w powiecie tarnobrzeskim i w okolicy Koprzywnicy (Sprawozdanie Gimnazjum… i odbitka, Tarnobrzeg, 1929 r.).

Tarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 81 Pracując w Dzikowie i Tarnobrzegu M. Marczak publikował także felietony na łamach pism wydawanych w miasteczku.

W latach 1922–1923 opublikował 15 felietonów na łamach tarnobrzeskiego dwutygodnika „Obywatel” („Czego nas uczy historia tego powiatu. Rzut oka na dzieje powiatu tarnobrzeskiego (do r. 1772)”), a w latach 1923–1924 14 felietonów na łamach tarnobrzeskiego dwutygodnika „Głos Ziemi Tarnobrzeskiej”. W późniejszych latach publikował na łamach prasy regionalnej i krajowej („Wieści Nadwiślaoskie”, „Czas”, „Głos Narodu”, „Pamiętnik Świętokrzyski” i „Archeion”).

Był członkiem Rady Gminnej w Dzikowie. Czynny w środowisku regionalistów Ziemi Sandomierskiej (odczyt w Sandomierzu na Zjeździe Regionalnym 21 maja 1928 r.). Uczestnik krajowych zjazdów bibliotekarzy, m.in. Lwów (maj 1928 r.) i Poznao (maj–czerwiec 1929 r.). Do 1930 r. był także członkiem zwyczajnym tarnobrzeskiego Wydziału Szkolnego, który był organem wykonawczym Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwów.

Do 1929 r. był też członkiem Towarzystwa Miłośników Książki w Krakowie.

W dniu 14 listopada 1928 r. Michał Marczak skierował podanie do dziekanatu Wydziału Filozoficznego UJ w Krakowie, w którym pisał m.in.: „Podpisany uprasza o łaskawe dopuszczenie go do egzaminów ścisłych z historii jako przedmiotu głównego i etnografii jako przedmiotu pobocznego w celu uzyskania stopnia doktora filozofii”. Prócz stosownych dokumentów Marczak przedłożył komisji osiem wydanych rozpraw swojego autorstwa.

82 | Adam F. Baran „Z załączonych przy podaniu prac p. M. Marczaka, na ogół wartościowych i świadczących chlubnie o pracowitości i zamiłowaniach naukowych autora, wchodzi w rachubę jako rozprawa kandydacka pro gradu: rzecz o Powiecie tarnobrzeskim pod rządami austriackiemi. Autor jak nikt inny, opracował źródła do mało znanej przeszłości tego zakątku ziemi polskiej, w której wypadło mu pracowad (…)” – pisał w swojej opinii na temat kandydata i jego prac promotor, prof. dr Władysław Konopczyoski. Podobną opinię wystawił Marczakowi prof. dr Wacław Sobieski. W wieku 43 lat, po pomyślnym zdaniu egzaminów z historii i etnografii, Marczak uzyskał stopieo doktora filozofii na krakowskim Uniwersytecie Jagiellooskim na podstawie rozprawy pt. Powiat tarnobrzeski pod rządami austriackiemi. Uroczysta promocja z udziałem J.M. Rektora UJ prof. dr. Henryka Hoyera, dziekana Wydziału Filozoficznego prof. dr. Stefana Kreutza i promotora odbyła się 3 grudnia 1929 r. w Krakowie.

W latach 1925–1938 Marczak prowadził badania nad etnografią i zwyczajami rodzinnego Podhala. W „Gazecie Podhalaoskiej” (1925–1935), a później w „Gazecie Podhala” (1936– 1938), opublikował w sumie 54 artykuły na ten temat. W „Gazecie Podhala” (nr 23 z 12 czerwca 1938) doczekał się artykułu na temat swojej osoby i działalności, pióra Michała Balary.

W 1930 r. opuścił wraz z rodziną Dzików obejmując posadę kierownika oświaty pozaszkolnej w Brześciu nad Bugiem oraz wizytatora Polesia. Pracował tam do 1935 r. Uporządkował i skatalogował księgozbiór Kazimierza Twardowskiego z Weleśnicy koło Stanisławowa (włączony później do Biblioteki UniTarnobrzeg. Szkice z dziejów miasta i jego obywateli | 83 wersytetu Stefana Batorego w Wilnie) oraz opracował archiwa Stanisława Potockiego z Małuszyna. W dniu 27 maja 1933 r. w Krakowie dr Marczak złożył dodatkowo egzaminy kwalifikacyjne na nauczyciela historii szkół średnich i seminariów z wynikiem bardzo dobrym.



Pages:     | 1 |   ...   | 6 | 7 || 9 | 10 |   ...   | 24 |


Similar works:

«The influence of Social Networks on Retention in and Success after Therapeutic Community Treatment Veerle Soyez Redactiesecretariaat: Liesbet Bockaert – OOBC Jozef Guislainstraat 47, 9000 Gent – 09/264 64 67 Orthopedagogische Reeks Gent, Nummer 16, 2004 ISSN: 0779-1046 D/2004/6585/16 v.z.w. Consultatieen Begeleidingsdiensten en Orthopedagogisch Observatieen Behandelingscentrum, Jozef Guislainstraat 47, 9000 Gent Universiteit Gent, Vakgroep Orthopedagogiek, H. Dunantlaan 2, 9000 Gent Druk:...»

«                                                                                                       ...»

«Article Reconsidering Inuit presence in southern Labrador Marianne P. Stopp Études/Inuit/Studies, vol. 26, n° 2, 2002, p. 71-106.Pour citer cet article, utiliser l'information suivante : URI: http://id.erudit.org/iderudit/007646ar DOI: 10.7202/007646ar Note : les règles d'écriture des références bibliographiques peuvent varier selon les différents domaines du savoir. Ce document est protégé par la loi sur le droit d'auteur. L'utilisation des services d'Érudit (y compris la...»

«2 XXXVIII Jornadas portuguesas de Genetica 4-5 June 2013 Porto, Portugal 1 2 Index Programme Invited lectures Oral communications Posters List of participants 3 4 ProgramME 5 6 PROGRAMME | 4 JUNE 9:00 – 9:30 Registration 9:30 – 9:45 – Welcome session 9:45 – 10:45 INVITED LECTURE IN CELL GENETICS Statistical proteomes: can they shake current concepts of the gene? Manuel Santos, CESAM, Universidade de Aveiro Cell Genetics 10:45-11:00 – An evolutionary perspective on metazoan NAD salvage...»

«[La situation est toujours très tendue à Béni, dans l’est de la RDC. Ce dimanche 2 novembre, des centaines d'habitants de la ville ont manifesté leur colère pendant plusieurs heures face à l'insécurité qui règne dans leur ville après une nouvelle tuerie. Dix personnes au moins tuées dans la nuit de samedi à dimanche. Les autorités ont décrété un couvre-feu pour tenter de mieux contrôler la sécurité.] BURUNDI : RWANDA : RDC CONGO : Violences à Béni: l’implication des ADF...»

«Aetiology of pressure ulcers Sandra Loerakker October, 2007 BMTE 07.39 Promotor: prof. dr. ir. F.P.T. Baaijens Coach: dr. ir. C.W.J. Oomens Eindhoven University of Technology Department of Biomedical Engineering Section Materials Technology Division Biomechanics and Tissue Engineering Contents 1 General information 2 1.1 Prevalence and costs of pressure ulcers................... 2 1.2 Classification systems............................ 2 1.3 Risk...»

«Umweltqualitätszielkonzept der Hansestadt Rostock 2005/2006 Impressum: Herausgeberin: Hansestadt Rostock Redaktion: Amt für Umweltschutz Hans-Fallada-Straße 1 18069 Rostock Basierend auf dem Konzept von: ARGUMENT GmbH, Kiel Stadtfeldkamp 30 24114 Kiel FON: 0431-62535 FAX: 0431-672526 Email: info@Argument-Kiel.de Juli 2005 Rostock, April 2007 (nur in digitaler Form) 2 3 Gliederung 1 EINLEITUNG 2 DEFINITION VON UMWELTQUALITÄTSZIELEN UND EINORDNUNG IN DIE RÄUMLICHE PLANUNG 3 LEITLINIEN UND...»

«A Alternator V belt Probably means your belts are old, glazed, and too loose. (Black dust collecting around belts) New belts are likely in order. (Just did mine 3 weeks ago, same symptoms; the alternator v-belt was a mess once I got it off and flexed it, didn't even keep it as a backup). I used a trick I learned on this list (I think).used a turnbuckle with curved ends bolted on as a spreader to put tension on the belt, since you can't get a good prybar in there to crank the alternator tight...»

«“MINISTERING FREE OF CHARGE” A Model For Believers For you yourselves know how you ought to follow our example. We were not idle when we were with you, nor did we eat anyone's food without paying for it. On the contrary, we worked night and day, laboring and toiling so that we would not be a burden to any of you. We did this, not because we do not have the right to such help, but in order to make ourselves a model for you to follow.” (2 Thessalonians 3:7-9) Copyright © 2006 Marvin J....»

«8. TESTING POWER TRANSFORMERS High-voltage transformers are some of the most important (and expensive) pieces of equipment required for operating a power system. The purchase, preparation, assembly, operation and maintenance of transformers represent a large expense to the power system.8.1 OVERVIEW When transformers are received from the factory or reallocated from another location it is necessary to verify that each transformer is dry, no damage has occurred during shipping, internal...»

«Multiple Sluicing in English ∗ Myung-Kwan Park and Jung-Min Kang Department of English, Dongguk University 3-ga 26, Pil-dong, Chung-gu, Seoul, 100-715, Korea parkmk@dongguk.edu,shinyminny@hanmail.net Abstract. This paper explores the nature of multiple sluicing in English, which has two or more remnant wh-phrases in clause edge position. At the beginning part of the paper we argue against Nishigauchi's (1998) and Lasnik's (2007) Gapping analysis of multiple sluicing, which says that two...»

«Submitted to Functions of Language RESOURCES FOR ATTITUDINAL MEANING: Evaluative Orientations in Text Semantics J L LEMKE City University of New York Brooklyn College School of Education Brooklyn, NY 11210 USA JLLBC@CUNYVM.CUNY.EDU 1.0 Introduction One of the most basic functions of language is to create interpersonal relationships between speakers and addressees through the way in which text is worded. Speech act functions establish whether we are offering or demanding, aiding or attacking,...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2016 www.dissertation.xlibx.info - Dissertations, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.